Nicole
Nicole is verpleegkundige en volgt de opleiding tot sociaal psychiatrisch verpleegkundige (SPV). Ze werkt in de forensische ambulante zorg bij Mondriaan, waar ze patiënten thuis bezoekt, dagelijks afstemt met collega’s en opereert in een omgeving waar veiligheid, vertrouwen en behandeling voortdurend om een zorgvuldige balans vragen. “Wat ik inmiddels vooral heb geleerd? Je begrijpt dit werk pas écht door het te doen.”
Groei
“Die eerste periode herinner ik mij nog goed. Als jonge verpleegkundige kreeg ik weleens reacties als: “Wat ga jij als jonge dame mij vertellen? En zelf dacht ik dan: hoe ga ík jou handvatten geven om met verslaving of agressie om te gaan?” Toch begint groei precies dáár. Niet in theorie, maar in de praktijk.
“Ik heb heel veel bij mijn collega’s mogen meekijken. Ik leerde door mee te draaien, door te observeren en door stap voor stap mijn plek te vinden in het team. Ook kon ik veel mogelijkheden op het gebied van training en opleiding benutten binnen Mondriaan. Sowieso, als je hier in het forensische werkveld komt, ga je eerst de forensische leerlijn doen om meer inzicht te krijgen in waar je rekening mee moet houden en wat signalen zijn waar je op moet letten.”
Gaandeweg ontdekt Nicole dat het echte leren ergens anders zit. “Je kunt niet puur en alleen naar een diagnose kijken. Alles houdt elkaar in stand.”
In de praktijk leer je pas écht kijken
Samenwerken in de praktijk
“Mijn werkdag begint meestal met overleg. In het team worden casussen besproken en risico’s ingeschat. Als wij vermoeden dat het niet veilig is om ergens alleen naartoe te gaan, dan wordt dat heel duidelijk uitgesproken. Dat is geen formaliteit, maar een vast onderdeel van het werk. Ga je wel alleen? Weet je het zeker? Als anderen het niet vertrouwen, dan gaan we met z’n tweeën. Het geeft een veilig gevoel: samen bewaken we continu de veiligheid. In het team wordt veel samen gedragen, niemand staat er alleen voor. Je zit samen in hetzelfde schuitje, dus je doet het ook echt samen. Die vanzelfsprekende samenwerking maakt ook dat het werk, ondanks de complexiteit, uitvoerbaar blijft.”
Daarna begint het minst voorspelbare deel van haar werk: het contact met mensen in hun eigen leefomgeving.
Nicole: “Je bent heel bewust bezig met: hoe ga ik binnenkomen bij die persoon? En hoe krijg ik iemand zover dat hij of zij ook echt wil veranderen? Dat proces vraagt tijd, geduld en vooral blijven aansluiten, ook wanneer het lastig wordt of het vertrouwen broos is.”
Breder kijken
Wat steeds terugkomt in haar werk, is de noodzaak om breder te kijken, niet alleen naar het zichtbare gedrag. “Je kijkt naar alles”, zegt Nicole. “Ook gedrag dat op het eerste gezicht moeilijk of bedreigend lijkt, krijgt zo een andere betekenis.
In de praktijk is er zelden één duidelijke oorzaak voor gedrag of problemen. Iedere patiënt is anders, ieders problematiek is anders. Het kost tijd om te kijken: waarom gebruik je eigenlijk? Wat ligt daaronder? Dat is niet makkelijk, want je gaat echt naar de kern van het probleem. Toch ontstaan daar juist bewegingen die ertoe doen. Soms zijn het kleine stappen, soms met terugval. Maar als je ziet dat het vertrouwen van de patiënt uiteindelijk ook weer groeit en er stappen worden gezet, dan is dat hartstikke mooi.
Samen met begeleiders, behandelaren en ketenpartners werken we aan één gezamenlijk doel: de maatschappij veilig houden én de patiënt opnieuw laten deelnemen aan die maatschappij. Juist dat gezamenlijke doel vind ik heel mooi.”
Ambulante zorg
Nicole vertelt hoe het werk binnen het forensisch FACT-team en haar SPV-opleiding hebben geleid tot meer inzicht in de mogelijkheden binnen de ambulante geestelijke gezondheidszorg. Vooral het brede scala aan ondersteuning dat ingezet kan worden rondom een patiënt heeft indruk gemaakt: “Ik heb veel meer besef gekregen van wat er binnen het ambulante stuk allemaal mogelijk is en wat er ingezet kan worden om het traject van een patiënt zo goed mogelijk te laten verlopen. Daar stond ik eigenlijk wel van versteld.”
Als voorbeelden noemt ze de time-outopnames wanneer het tijdelijk minder goed gaat met een patiënt en verschillende vormen van dagbesteding. Maar ook de inzet van ambulante begeleiding. “Doordat ambulante begeleiding betrokken is, kunnen wij ons meer richten op de behandeling, terwijl er tegelijkertijd zicht blijft op het dagelijks functioneren van de patiënt. Er is dan bijvoorbeeld ondersteuning bij het samen boodschappen doen of andere praktische ondersteuning bieden. Die samenwerking en netwerkvorming rondom een patiënt is heel belangrijk.”
Ik probeer mijzelf misbaar te maken
SPV in opleiding
“Als SPV in opleiding merk ik dat je als casemanager echt een verbindende rol hebt. Je staat naast de patiënt en kijkt samen wat er nodig is en hoe dat ingezet kan worden.” Tegelijkertijd benoemt ze dat het doel uiteindelijk is om de patiënt zo zelfstandig mogelijk te laten functioneren. “Het is niet de bedoeling dat ik alles overneem, ik probeer iemand juist te stimuleren en het netwerk eromheen zo stevig mogelijk op te bouwen. Zodat iemand het uiteindelijk zelfstandig of met passende begeleiding kan doen. Want dat is de kern van mijn werk: ik probeer mijzelf misbaar te maken.”
Persoonlijke groei
“Het werk heeft mij niet alleen als professional gevormd, maar ook als mens veranderd. Ik ben, hoe zal ik het zeggen… verruimd. Ja, verruimd. Mijn zelfvertrouwen is gegroeid - in hoe ik mezelf zie als professional, maar ook persoonlijk. Die groei maakt dat ik steviger sta in het werk en met meer vertrouwen keuzes maak.”
Nieuwe dag
En aan het einde van een werkdag? Dan zet ze de telefoon uit, stapt in de auto en draait lekker muziek. “Ik krijg heel veel voldoening van mijn werk. Het is zó divers. Het lukt me gelukkig ook goed om het los te laten. Morgen weer een nieuwe dag.”
Maar wat uiteindelijk blijft hangen, gaat verder dan het werk zelf.
“Het zijn mensen", sluit Nicole af. "En we geven ze hun kansen. Niet door alles over te nemen, maar door naast iemand te blijven staan. Door te blijven kijken naar wat er wél mogelijk is, ook als dat tijd kost, schuurt of opnieuw beginnen betekent.”