Ieke
Als GZ-psycholoog op de polikliniek van Mondriaan Forensische Zorg in Heerlen zoekt Ieke (35) steevast de verbinding met de mens achter de patiënt. “Vertrouwen ligt aan de basis van iedere behandeling.”
Met het GZ-diploma op zak lag de wereld in 2018 voor haar open. Omdat Ieke nog moest ontdekken waar ze als gezondheidszorgpsycholoog wilde werken, ging ze op projectbasis aan de slag bij Mondriaan Forensische Zorg Ambulant. Een vakgebied dat haar fascineerde, maar tegelijkertijd ook de nodige koudwatervrees bezorgde. “Zoals zoveel mensen had ik nog geen goed beeld van de forensische zorg. Ik zag een omgeving voor me met agressieve en gewelddadige patiënten waarin ik als hulpverlener constant op mijn hoede moest zijn.”
Beschadigd door het leven
De werkelijkheid bleek zóveel genuanceerder. Op de polikliniek in Heerlen leerde de jonge GZ-psycholoog de mens achter de patiënt kennen. Volwassenen, ieder met hun eigen achtergrond. Beschadigd door het leven. Boos, bang of niet gezien en vaak extreem wantrouwend na de zoveelste teleurstelling. Op haar spreekuur ziet ze overwegend mannen met uiteenlopende problemen, zoals een licht verstandelijke beperking, autisme, persoonlijkheidsstoornissen of een trauma die met justitie in aanraking zijn geweest of dreigen te komen. Voor velen is een behandeling bij Mondriaan Forensische Zorg een verplicht onderdeel van hun straf, andere patiënten laten zich vrijwillig behandelen om delictgedrag te voorkomen. “Die enorme diversiteit van de doelgroep maakt mijn werk enorm uitdagend. Daarbij zit er heel veel afwisseling in mijn taken. Ik diagnosticeer en behandel, zet als regiebehandelaar samen met de behandelaar de lijnen uit en bewaak de voortgang, werk zelfstandig, maar ook nauw samen met mijn collega-behandelaars in het team.”
De mens achter de patiënt
Geduld is een schone zaak binnen Mondriaan Forensische Zorg. De behandeling van forensische patiënten is een proces van de lange adem en gaat gepaard met vallen en opstaan. Om tot resultaten te kunnen komen, moet er vertrouwen zijn. Het opbouwen van een goede behandelrelatie is cruciaal. Voor Ieke betekent dit dat zij haar patiënten niet als mens veroordeelt en zo min mogelijk stuurt. “Ik vraag altijd eerst hoe het gaat. Hoe zit je er vandaag bij? Vond je het lastig om te komen? De emoties die de patiënt voelt mogen er zijn, binnen de grenzen die ik zelf natuurlijk stel. In principe wordt niemand als crimineel geboren. Er zijn altijd redenen waarom mensen op het verkeerde pad raken. Daarmee praat ik het aanstootgevende gedrag niet goed, maar probeer ik het te begrijpen. Met als doel om te voorkomen dat iemand (opnieuw) de fout ingaat.”
Elke succesvolle behandeling begint met vertrouwen
Ruimte om te groeien
Haar vader werkte in de jeugdzorg en -reclassering. Geïnteresseerd in mensen en hun gedrag wist Ieke al vroeg dat ze wilde zorgen. Na het behalen van de bachelor Geestelijke Gezondheidskunde, de master Klinische psychologie en de GZ-opleiding maakte ze in april 2018 haar opwachting als GZ-psycholoog bij Mondriaan Forensische Zorg. “Op projectbasis dus, maar al snel wist ik: hier wil ik blijven. Elke werkdag is hier anders. Daarbij is er ongelooflijk veel kennis aanwezig en krijg ik de ruimte om te leren en mezelf te ontwikkelen”, vertelt Ieke die gespecialiseerd is in schematherapie voor mensen met persoonlijkheidsproblematiek. Daarnaast is zij (regie)behandelaar in een team dat zich richt op de behandeling van seksueel grensoverschrijdend gedrag. “Ook hier geldt: mensen gaan niet zomaar over de schreef. Door dat te begrijpen, kunnen we voorkomen dat iemand opnieuw de fout ingaat en dragen we bij aan de maatschappelijke veiligheid. Dat voelt goed.”
Ultieme bekroning
Ze geniet van de successen, hoe klein die vaak ook zijn. Een patiënt die geen trek had in de afspraak, maar toch is gekomen. Iemand die structuur heeft aangebracht in zijn dag, erin is geslaagd om zijn middelengebruik af te bouwen of voor het eerst zijn ziel durft bloot te leggen. Elke stapje voorwaarts is er een. Ieke herinnert zich een man die meerdere jaren bij haar in behandeling was. “Hij was verwaarloosd in zijn jeugd, verslaafd, kampte met forse gedragsproblemen en had meerdere veroordelingen achter zijn naam staan. Inmiddels is hij afgekickt, heeft hij zijn opleiding afgerond en een baan gevonden. Tijdens ons laatste gesprek werd hij emotioneel en zei hij: ‘Iedereen was mij beu, maar jij hebt volgehouden. Jij was de eerste persoon die mij zag en van wie ik op aan kon.’ Hoelang het behandeltraject ook duurde, die woorden voelden als de ultieme bekroning.”